İş Ayakkabısı Nasıl Seçilir? S1, S2 ve S3 Arasındaki Farklar

İş ayakkabısı, çalışma sırasında ayakların karşılaşabileceği belirli risklere karşı koruma sağlamak amacıyla seçilen kişisel koruyucu donanımlardan biridir. Ancak her model aynı koruyucu özelliklere sahip değildir. Depoda kullanılan bir ayakkabının özellikleri, ıslak zeminde veya keskin parçaların bulunduğu bir üretim alanında yeterli olmayabilir.

Doğru seçim için ayakkabının görünümünden önce iş yerindeki riskler, ürün üzerindeki işaretler ve üreticinin teknik belgeleri değerlendirilmelidir. Numara, kalıp ve kullanım konforu da koruyucu özelliklerle birlikte ele alınmalıdır.

İş Ayakkabısında EN ISO 20345 Ne Anlama Gelir?

Günlük dilde iş ayakkabısı olarak adlandırılan ürünler farklı standartlara göre üretilebilir. EN ISO 20345 kapsamındaki emniyet ayakkabıları, diğer temel gerekliliklerle birlikte 200 joule darbe ve 15 kilonewton sıkıştırma deneylerine göre değerlendirilen koruyucu burun içerir.

Bu deney değerleri, ayakkabının her kazada yaralanmayı önleyeceği anlamına gelmez. Korumanın kapsamı, ürünün sınıfı ve ek işaretleriyle belirlenir. Satın alma öncesinde standardın sürümü, koruma sınıfı, CE işareti, uygunluk beyanı ve kullanım talimatları birlikte kontrol edilmelidir.

S1 İş Ayakkabısının Özellikleri Nelerdir?

S1 sınıfı; temel emniyet gerekliliklerine ek olarak kapalı topuk bölgesi, antistatik özellik ve topuk bölgesinde enerji emilimi gibi özellikleri kapsar. Kuru çalışma alanlarında, bu özelliklerin risk değerlendirmesini karşıladığı durumlarda değerlendirilebilir.

S1 işareti tek başına tabandan delinmeye karşı direnç veya suya dayanımlı saya anlamına gelmez. Zeminde çivi, metal parçası veya benzeri keskin cisimler varsa, uygun delinme direnci ayrıca aranmalıdır.

S2 İş Ayakkabısı S1'den Nasıl Ayrılır?

S2 sınıfı, S1 özelliklerine ek olarak ayakkabının saya malzemesinde su nüfuziyeti ve su emilimine karşı belirli performans şartlarını kapsar. Bu özellik, su sıçraması veya nemle temas ihtimali bulunan işlerde değerlendirmeye alınabilir.

Ancak S2 işareti, ayakkabının tamamının su geçirmez olduğu anlamına gelmez. Uzun süreli su teması veya su içinde çalışma için ürünün bütün ayakkabı su direnci ve kullanım kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir. S2 sınıfı da tek başına tabandan delinmeye karşı direnç belirtmez.

S3 İş Ayakkabısı Hangi Özellikleri İçerir?

S3 sınıfı, S2 özelliklerine ek olarak tabandan delinmeye karşı direnç ve dişli dış taban gibi gereklilikleri içerir. Keskin cisimlerin bulunabildiği zeminlerde, diğer riskler de değerlendirilerek uygun seçenekler arasında ele alınabilir.

Delinmeye dirençli bir taban, her keskin cisme ve her koşula karşı tam koruma sağlamaz. Cismin şekli, kalınlığı ve uygulanan kuvvet performansı etkileyebilir. S3 sınıfı da bütün ayakkabının su geçirmez olduğunu tek başına göstermez.

S1, S2 ve S3 Arasındaki Temel Farklar

• S1: Temel emniyet özelliklerine ek olarak kapalı topuk, antistatik özellik ve topuk bölgesinde enerji emilimi sağlar.
• S2: S1 özelliklerine ek olarak saya malzemesinde su nüfuziyeti ve su emilimine karşı belirli performans şartlarını karşılar.
• S3: S2 özelliklerine ek olarak tabandan delinmeye karşı direnç ve dişli dış taban gerekliliklerini kapsar.

Bu sınıflar her riski kapsayan bir kalite sıralaması değildir. Örneğin S3 sınıfındaki bir ayakkabı; elektrik yalıtımı, kimyasal dayanım veya sıcak yüzey dayanımı gibi ihtiyaçları kendiliğinden karşılamaz. Her özellik ayrı olarak doğrulanmalıdır.

Güncel Standartlarda S3L, S3S, S6 ve S7 Ne Anlama Gelir?

EN ISO 20345:2022 ile delinme direnci ve su direnci sınıflandırmalarında yeni ayrımlar bulunur. S3, S3L ve S3S işaretleri, kullanılan delinme dirençli bileşen ve uygulanan deney yöntemine göre farklılaşır.

P metalik delinme dirençli bileşenleri, PL ve PS ise farklı deney koşullarıyla değerlendirilen metalik olmayan bileşenleri belirtir. PL deneyinde 4,5 mm, PS deneyinde 3 mm çaplı deney çivisi kullanılır. Bu nedenle farklı işaretler aynı performans olarak değerlendirilmemelidir.

Güncel sınıflandırmada S6, S2 özelliklerine bütün ayakkabı su direncini ekler. S7, S7L ve S7S ise ilgili S3, S3L ve S3S özelliklerine bütün ayakkabı su direncini ekler. Seçimde yalnızca sınıf adına değil, standardın yılına ve ürünün teknik açıklamalarına da bakılmalıdır.

Kayma Direnci İşaretleri Nasıl Okunur?

Eski standart sürümlerine göre işaretlenmiş ürünlerde SRA, SRB ve SRC kodları görülebilir. EN ISO 20345:2022 kapsamında bu kodların yerini güncellenen deney düzeni almıştır. Yeni sürümde SR, ek kayma direnci deneyini belirtir.

Eski SRC işareti ile yeni SR işareti doğrudan eşdeğer sayılmamalıdır. Ayrıca hiçbir kayma direnci işareti, ayakkabının tüm yüzeylerde kaymayacağını garanti etmez. Zemindeki su, yağ, toz ve taban aşınması performansı etkiler. Zemin temizliği ve uygun drenaj gibi önlemler de sürdürülmelidir.

Antistatik İş Ayakkabısı Elektrikten Korur mu?

Antistatik özellik, ayakkabının elektriksel olarak yalıtkan olduğu anlamına gelmez. Antistatik veya ESD işaretli bir ayakkabı, elektrik çarpmasına karşı yalıtım sağlayan ayakkabı yerine kullanılmamalıdır.

Elektrik tehlikesi bulunan işlerde, işe özgü risk değerlendirmesi yapılmalı ve gerekli elektriksel koruma için uygun standarda göre belgelenmiş ekipman seçilmelidir.

Doğru Numara ve Kullanım Konforu Nasıl Değerlendirilir?

İş ayakkabısı, çalışma sırasında kullanılacak çorapla denenmelidir. Parmaklar koruyucu buruna baskı yapmamalı, topuk aşırı hareket etmemeli ve ayakkabı ayağın yanlarını sıkıştırmamalıdır. Kısa bir yürüyüşle kalıp ve esneklik değerlendirilmelidir.

• Yalnızca numaraya değil, ayak genişliğine ve ürünün kalıbına bakın.
• Çalışma süresini, hareket ihtiyacını ve ortam sıcaklığını değerlendirin.
• Çelik veya kompozit burun seçimini tek başına güvenlik ölçütü saymayın; ürünün belgelenmiş performansını kontrol edin.
• Tabanlık değişimini üretici onayına göre yapın; uygun olmayan tabanlıklar ayakkabının koruyucu ve elektriksel özelliklerini etkileyebilir.

İş Ayakkabısı Ne Zaman Değiştirilmeli?

İş ayakkabıları için her kullanım koşuluna uygun tek bir değiştirme süresi yoktur. Kullanım yoğunluğu, kimyasal temas, sıcaklık, nem ve bakım koşulları ürün ömrünü etkiler. Üreticinin kullanım ve saklama talimatları izlenmelidir.

Taban deseninde belirgin aşınma, tabanda ayrılma, sayada yırtılma veya koruyucu parçalarda hasar görüldüğünde ürün değerlendirilmelidir. Önemli bir darbe veya delinme olayı sonrasında dışarıdan hasar görünmese bile ayakkabı kullanılmaya devam edilmeden önce üreticinin yönlendirmesi alınmalıdır.